پیوند بنا، تاریخ، شهر و حافظه جمعی در ایاصوفیه ترابزون سبب شده اثر تاریخی در زندگی معاصر معنی داشته و نسل آینده نیز روایت گذشته را با تجربه مستقیم فضا درک کنند.
پیوند میان طبیعت، فعالیتهای اجتماعی و سازمان فضایی، سبب شده تا ساحل دریای سیاه در ترابزون فراتر از یک پروژه عمرانی، به بخشی از منظر فرهنگی معاصر شهر تبدیل شود.
بررسی تفاوت فضایی دو نگرش در معماری اسلامی سلجوقی آناتولی و صفوی ایران نشان می دهد که یکی بر بیان هنری و نمادین تکیه دارد و دیگری بر خلوص فضایی و عملکرد عبادی.