تعریف ژئوسنتتیک عنوانی فراگیر برای توصیف صفحات نازک و انعطاف پذیری است که در داخل توده خاک و یا در ارتباط با مصالح خاکی با اهداف مختلفی همچون مسلح سازی، جداسازی ، عایق بندی رطوبتی، مهار فرسایش، ایفای نقش صافی ( فیلتر)، زه کشی و غیره مورد استفاده قرار می گیرند. در بسیاری از موارد، این ورقه ها ممکن است ترکیبی از وظایف مذکور را به عهده داشته باشند.

کلمه ژئوسنتتیک از دو بخش ژئو (Geo) و سنتتیک (Synthetic) ساخته شده است. که » ژئو» در مواردی استفاده می‌شود که مربوط به زمین باشد و قسمت دوم، «سنتتیک»، در مورد موادی استفاده می شود که ساخته دست بشر باشند یا به عبارت دیگر موادی که مصنوعی اند و به صورت آزاد در طبیعت یافت نمی شوند.

کلمه ژئوسنتتیک برای دسته ای از محصولات به کار می رود که عموما جهت بر طرف سازی مشکلات ژئوتکنیک به کار می روند. طبیعت پلیمری آن ها به گونه ای است که سبب می شود برای استفاده در زمین، جایی که دوام زیادی از آن انتظار می رود.(بلوچی ،1389)

انواع ژئوسنتتیک

ژئوسنتتیک به شش گروه اصلی تقسیم می‌شوند که عبارت اند از: ژئوتکستایل ها، ژئوممبرین ها، ژئوگریدها ،ژئوفوم ها، ژئونت ها، ژئوکامپوزیت ها و ژئوسنتتیک ها با پوشش رسی( فتحی پور ،1394). هرکدام از این گروه ها دارای خصوصیات مخصوص به خود هستند و با توجه به همین خصوصیات در کارهای مختلفی از آن ها استفاده می‌شود که در ادامه به بررسی آن ها و کاربرد آن ها در معماری منظر پرداخته شده است.

ژئوتکستایل‌ها

ژئوتکستایل ها بزرگترین گروه ژئوسنتتیک‌ها را تشکیل می‌دهند. این محصولات، منسوجات متخلخل و نفوذپذیری هستند که از الیاف پلیمری ساخته می شوند. خاصیت اصلی آنها فساد ناپذیری در مقابل عوامل مخرب درون خاک است. در عملکرد فیلتریزاسیون، ژئوتکستایل در عین نگهداری ذرات ریز خاک، اجازه عبور آب از میان لایه ذرات ریز به لايه ذرات درشت تر را می دهد. به همین دلیل، ژئوتکستایل باید ثبات دائمی مکانیکی و نیز ثبات فیلتر هیدرولیکی را برای ادامه کارآیی سازه، داشته باشد. برای اینکه این کاربرد مؤثر واقع شود، ژئوتکستایل باید از شسته شدن و از میان رفتن ذرات ریز ممانعت کند. بدین منظور هنگام انتخاب و طراحی، مطابقت آن با معیارهای فیلتری، نفوذپذیری، تأمین و حفظ جریان مداوم آب با حداقل میزان فشار بررسی می شود.
یکی دیگر از موارد استفاده از ژئوتکستایل های مسلح کردن خاکریزهاست. با به کار بردن لایه های ژئوتکستایل در خاکریز می‌توان حجم مصرفی مصالح خاکی را کاهش داد و خاکریز را در بالا مقابل تمامی بارهای اعمالی مسلح کرد. هم چنین می توان با استفاده از ژئوتکستایل، دیواری با شیب دلخواه تا تغییر ۹۰ درجه ایجاد کرد. این مصالح قابلیت ساخت دیوار تا ارتفاع حدود ۱۰ متر را دارد. این دیوارها انعطاف پذیر هستند و در مقابل لغزش دورانی ضریب اطمینان بالایی دارند. از خاکریزهای مسلح در جلوگیری از رانش زمین، دیوارهای حایل وزنی که به نحوی محدودیت ابعاد دارند، در ریزش گیرها، در بستر جاده و … استفاده می شود. از مزیت های شاخص ژئوتکستایل ها سهولت و سرعت کاربرد، دوام بالا در مقابل عوامل طبیعی، توانایی نگهداری ذرات خاک در جای خود و مقاومت الکتریکی بالای آنها و از معایب مهم آنها ایجاد تغییر شکل در دراز مدت است که در انواع جدید سعی شده این مشکل برطرف شود. (بلوچی ،1388).

بررسی ژئوسنتتیک ها در معماری منظر - بخش اول بررسی ژئوسنتتیک ها در معماری منظر - بخش اول

ژئوممبرین ها

ژئوممبرین ها ورق های لاستیکی با پلاستیکی با نفوذپذیری بسیار پایین هستند که به عنوان حفاظ رطوبتی به کار برده می شوند. ژئوممبرین ها بعد از ژئوتکستایل ها دومین گروه بزرگ ژئوسنتتیک ها را تشکیل می دهند. برای ساخت ژئوممبرین ها، مخلوط مناسبی از مواد پلیمری ذوب و به صورت ورق های تازگی از قالب خارج می شود. سپس ورق ها از داخل غلتک هایی که در خلاف جهت هم حرکت می کنند عبور داده می شوند. این کار ضخامت ورق ها را در تمام قسمت ها یکسان می کنند و خواص مکانیکی آنها را نیز بهبود می بخشد. به علاوه، با این روش می توان ژئوممبرین های چند لایه ساخت. ضخامت پوشش ها ی لایه ها بین ۷۵ تا ۳ میلی متر و پهنای آنها بین 8/1 تا حداکثر ۹/۵ متر است.
سرعت اجرای ژئوممبرین فوق العاده بیش تر از مصالح بنایی است به گونه ای که استخر ذخیره آب بیش از پانصدهزار متر مکعب را می توان یک هفته ای احداث کرد؛ در حالی که با مصالح بنایی بیش از چندین ماه زمان و حجم بسیار زیادی مصالح برای احداث چنین استخری لازم است.(شه کلاهی ،1390)
ژئوممبرین ها به عنوان یک عایق بسیار مقاوم و کم هزینه با طول عمر بالا در بسیاری از پروژه ها کاربرد دارد. بعضی از کاربردهای اصلی ژئوممبرین ها عبارتند از: آب و فاضلاب ساخت لاگون های کانال های آب رسانی، حوضچه ها و استخرها و دریاچه های مصنوعی)، ایزولاسیون سازه های زیرزمینی در برابر نفوذ آب های سطحی و زیرزمینی، سایت دفن زباله های صنعتی و خطرناک، ایجاد و توسعه زمین های کشاورزی در محیط های نامساعد جهت استفاده از ژئوممبربن ها در سطوح شیب دار یا قائم و جاهایی که امکان لغرش وجود دارد. از نوعی ژئوممبرین استفاده می شود که بر روی سطح آن برجستگی هایی به شکل میخ وجود دارد. این میخچه ها در آستر زیر فرو رفته و مانع از لغزش لایه ژئوممبرین می شوند. هنگام نصب ، ژئوممبرین نباید کشیده شود و از چین خوردگی آن نیز باید جلوگیری کرد. چنانچه ژئوممبرین های تولیدی از نوع مدفون یا نیازمند لایه محافظ باشند، باید برای اجتناب از تجزیه و فساد آن در اثر اشعه ماورای بنفش، هر چه سریع تر پس از نصب روی آنها پوشانیده شود.
هم چنین جهت جلوگیری از سوراخ شدگی این لایه ها (به دلیل خاصیت آب بندی) باید از مجاورت با لبه های نوک تیز جلوگیری و سطح پوشش قبل از احداث به خوبی صاف و یکنواخت شود.(بلوچی ،1389)

بررسی ژئوسنتتیک ها در معماری منظر - بخش اول بررسی ژئوسنتتیک ها در معماری منظر - بخش اول

ادامه معرفی این مصالح را در بخش دوم مطالعه کنید.

منابع

  • بلوچی،م،قناد،ز. (1389)، خصوصیات و کاربردهای مصالح ژئوستتتیک ها، فصلنامه گیسون،شماره 46
  • بلوچی،م،قناد،ز. (1388) ویژگی های مواد ژئوسنتتیک،تکنولوژی های صنعت ساختمان سازی،مدیریت دانش، شرکت گیسون
  • بهنیا،س، ظهیرکاشانی،ح،خداوردیان ، ه، .(1389) ،معرفی ژئوسنتتیک ها و کاربرد آن ها در عمران، کنفرانس مهندسی عمران دانشگاه آزاداسلامی نجف آباد
  • سلیمانی،ر، کلانتری ،ب، عساکره،ع. (1393) ، کنترل  نشست خاکریزهای شیبدار بااستفاده یبهینه از ژئوسنتتیک ها،کنفرانس ملی مهندسی ژئوتکنیک ایران
  • شفابخش،غ. (1390) تسلیح خاکریز و بستر راه با استفاده از ژئوگرید ها، پژوهشکده حمل و نقل
  • شه کلاهی،الف،ر.(1390)، معرفی و تاریخچه ی محصولات ژئوسنتتیک ص11_12
  • فرهاد،ح ، گل محمدی، م، بهرامی، ا، بذرافشان،ب، ( 1391) نیارش  شماره ی 8
  • فتحی پورکاشانی، م، اکبرپور، عباس، قلب رشتی، ن،(1394) ، معرفی ژئوسنتتیک ها و بررسی خصوصیات و کاربرد آن ها در مهندسی عمران ، کنفرانس بین المللی مهندسی عمران و معماری
مطلب قبلیکوهستان، زبان مشترک دوران
مطلب بعدیبررسی ژئوسنتتیک ها در معماری منظر – بخش دوم

ارسال یک پاسخ

لطفا دیدگاه خود را وارد کنید!
لطفا نام خود را در اینجا وارد کنید