در ادامه سلسله نشست های تخصصی، نشست پنجم با محوریت باغ های گورکانی و با موضوع “باغ های تیموری و گورکانی در منابع مکتوب فارسی” با سخنرانی دکتر علی اسدپور در تاریخ ٢٨ آذرماه برگزار گردید. “٦ شُش، ٦ گوشه” سلسله نشست های تخصصی در مورد باغ های جهان است که به همت گروه تاریخ خوانی معماری و با مدیریت اعضای هیئت علمی دانشکده هنر و معماری دانشگاه شیراز و به میزبانی سالن کنفرانس اتاق بازرگانی صنایع، معادن و کشاورزی فارس برگزار می شود.
پیش از این، نشست هایی با عناوین “باغ ایرانی، باغ ژاپنی و باغ فرانسوی” برگزار شده بود. این نشست با عرض سلام و خیر مقدم دکتر کاوه فتاحی، دبیر علمی نشست و با معرفی خلاصه شناسه علمی سخنران مدعو آغاز گردید.
ضرورت مطالعه باغ های تیموری و گورکانی
در ابتدا دکتر اسدپور به ضرورت بررسی و مطالعه باغ های تیموری و گورکانی در منابع مکتوب فارسی پرداختند. ایشان دلایل اهمیت بررسی باغ های تیموری و گور کانی را در سه راستا بیان کردند:
- نخست به دلیل وجود محدودیت منابع عینی در تاریخ گورکانی است که متاسفانه در مورد باغ های تیموری محدودیت منابع بیشتر هم می شود.
- دومین دلیل این است که ایده یا جهان باغ ایرانی از طریق سلسله های تیموری و گورکانی به شبه قاره هند یعنی به مشرق زمین انتقال داده شده است.
- دلیل آخر این است که با دو سلسله تیموری و گورکانی رو به رو هستیم که زبان رسمی آنها مشترک و فارسی است و پژوهشگران از طریق روشهایی توانسته اند براساس متون مکتوب، نگاره ها و مینیاتورها اصول باغ سازی آنها را زنده کنند.
به این ترتیب می توان بهتر با سیر تطور و تحول نظام باغ سازی ایرانی و به ویژه الگو و نظام کاشت در باغهای ایرانی که بر خلاف خلف های گورکانی خود کمتر در مورد آن سخنی به میان آمده است، آشنا شد.
ارائه مطالب با موضوعاتی در خصوص نگاه به باغ و باغ سازی در دوره حکومت تیموریان با روی کرد تاریخ محور ادامه یافت که از آن میان می توان به کوچ نشینی و یکجانشینی سردمداران آن دوره تاریخی و الگوی باغ سازی حلقه ای در ساختار شهر با بررسی نمونه موردی باغ-شهر سمرقند اشاره کرد. همچنین مفاهیمی در رابطه با ساختار و اجزاء اصلی باغ تیموری مانند ییلاق و قشلاق درون باغی، کاخ متحرک، شهر-چادرها در باغ، سراپرده، ساختار مرکزگرا، محورها و نوع کوشک سازی خاص تیموریان معرفی شدند.
همچنین ایشان توضیح دادند که چگونه تمامی این موارد به شدت تحت تاثیر هم بندی، پهنه بندی (توپولوژی) و نظام آب رسانی و کشاورزی است. در ادامه به تفاوت های دو نظام باغ سازی تیموری – گورکانی و باغ سازی ایرانی پرداخته شد که از مهمترین آنها می توان به اهمیت نگاه به برداشت محصول و تاثیر آن در شکل گیری کرت ها در باغ های تیموری و گورکانی و باغ ایرانی اشاره نمود.
در بخش دوم ارائه، آثاری همچون “ارشاد الزراعه” اثر ابونصر هِروی، “ظفرنامه” اثر شرف الدین علی یزدی و “بیاض خوشبویی” اثر نویسنده گمنام که از مهمترین منابع مکتوب در خصوص باغ سازی دوره تیموری به شمار می روند، با هدف بررسی ساختار باغ سازی دوره تیموری و شناخت ویژگی های معماری باغ های آن دوره به تفصیل مورد بررسی قرار گرفتند.
پس از ارائه سخنران، نشست به صورت پرسش و پاسخ میان اساتید و حضار ادامه یافت و حاضرین سوالات خود را در مورد مسائل ارائه شده مطرح کردند. نشست به مدت ٨٠ دقیقه به طول انجامید و در پایان دکتر فتاحی ضمن تقدیر و تشکر از حضور و ارائه دکتر علی اسدپور با اعلام زمان نشست بعدی و چگونگی نحوه دسترسی به فایلهای صوتی این سلسله نشست ها، پایان نشست “باغ های تیموری و گورکانی در منابع مکتوب فارسی” را اعلام نمودند.
