اکوبورد محصولی نوآورانه و نوعی تخته جدید و با کیفیت بالا از فیبر پوسته های نارگیل و بدون افزودن چسبهای شیمیایی است. استقبال بی نظیر از این محصول در کشور فیلیپین و سراسر دنیا باعث افزایش سودآوری کشت نارگیل و شکوفایی اقتصاد و صادرات در این کشور شده است.

درختان نارگیل به طور معمول در مناطق ساحلی گرمسیری آسیا، اقیانوسیه، آفریقا و آمریکای مرکزی قابل کشت هستند. پوسته های نارگیل در این مناطق به عنوان زباله که پس از جدا کردن آن از میوه به دست می آید، به وفور یافت می شوند. طبق ارزیابی فنی و اقتصادی انجام شده بر روی این محصول، اکوبورد می تواند در بازارهای جهانی به عنوان یک محصول جدید با کیفیت، جایگزین مناسبی برای انواع تخته های چوبی باشد و در صنعتهای مختلف از جمله ساختمان سازی و مبلمان سازی مورد استفاده قرار گیرد.

خواص و کاربردهای اکوبورد؛ محصولی از پوست نارگیل
پوسته نارگیل، ماده اصلی تهیه صفحات اکوبورد

پوسته نارگیل بیشترین مقدار شناخته شده ماده لیگنین را نسبت به سایر گیاهان دارد؛ ماده ای که خاصیت چسبندگی بالایی دارد و به پوست نارگیل این امکان را می دهد که بدون اضافه کردن مواد مضر دیگر قابلیت سخت شوندگی بالایی پیدا کند و باعث می شود تخته های ساخته شده از پوست نارگیل استحکام کافی را جهت استفاده به عنوان عنصر سازه ای را پیدا کنند.

علاوه بر این پوست نارگیل دارای خاصیت ضد قارچی به صورت طبیعی است. از دیگر ویژگیهای پوست نارگیل مقاومت خوب آن در برابر شعله نسبت به چوب است. پوست نارگیل سه برابر کندگیرتر از چوب می سوزد. از دیگر قابلیتهای پوست نارگیل قابل انعطاف بودن آن و قابلیت گسترش آن از طریق فشار، بخار یا خیس کردن آن است. این مواد قابلیت جذب آب بالا بدون هیچ گونه تورمی را دارد و تمام این موارد نشان دهنده این است که پانلهای ساخته شده با پوست نارگیل قابلیت رقابت با تخته های چوبی را دارد و چه بسا نسبت به آنها برتری هم داشته باشد.

از دیگر مزیتهای این محصول علاوه بر دوام و مقاومت بالای آن، صرفه اقتصادی و کاهش چشمگیر هزینه های اجرایی است. اِکوون از خواص مکانیکی بسیار خوبی برخوردار است؛ مقاومت و سختی آنها قابل مقایسه با MDF و تخته چند لایه یا نئوپان است. با این تفاوت که ضخامت این صفحات از MDF  و نئوپان کمتر است.

اکوبورد اولین محصول چوبی بیولوژیکی است که هیچ گونه مواد افزودنی از جمله انواع چسبها در ساخت آن استفاده نشده و با هدف ساخت محصولی تجدیدپذیر به بازار عرضه شده است. ساختن انواع فرآورده های چوبی موجود در بازار علاوه بر آسیب رسانی به جنگلها و محیط زیست به صورت سامان نیافته، باعث افزایش دی اکسید کربن موجود در اتمسفر می شود.

خواص و کاربردهای اکوبورد؛ محصولی از پوست نارگیل
میزان انعطاف پذیری صفحه اکوبورد

سرعت اشتعال اکوبورد به نسبت چوب پایینتر است. پوست نارگیل بعد از 4 دقیقه شروع به اشتعال می کند و پس از 15 دقیقه آتش به مغز صفحه نفوذ می کند در حالی که این نتایج در تخته سه لا برابر است با یک دقیقه مشتعل شدن روی تخته و 2 دقیقه تا نفوذ آتش به مغز تخته چوب! بدیهی است که تخته پوسته نارگیل نسبت به تخته فیبر متوسط و تخته سه لا از خواص مهار آتش بهتری برخوردار است. این صفحه ها از ترکیب پوست نارگیل و نوعی نیشکر ساخته شده است و جایگزین مناسبی برای چوبهای بیولوژیکی هستند.

خواص و کاربردهای اکوبورد؛ محصولی از پوست نارگیل

پس می توان مزایای این محصول جدید را در موارد زیر به صورت خلاصه بیان نمود:

  • محصولی بیولوژیکی و تجدیدپذیر
  • استحکام کافی جهت استفاده به عنوان عنصر سازه ای
  • خاصیت ضدقارچی به صورت طبیعی
  • کُندگیر بودن و مقاومت خوب در برابر شعله به نسب چوب
  • انعطاف پذیری
  • قابلیت جذب آب بدون تورم
  • مقاومت بالا
  • صرفه اقتصادی
  • کاهش هزینه های اجرایی
  • ضخامت کمتر به نسبت چوب

از معایب این محصول می توان به محدودیت در امکان ساخت آن و دسترسی نداشتن آسان به میوه نارگیل اشاره کرد که ماده اولیه جهت ساخت اکوبورد است. این میوه بیشتر در مناطق استوایی قابل کشت است و کشورهایی که از این آب و هوا برخوردار نیستند، قابلیت ساخت این محصول را نخواهند داشت و ممکن است در بعضی موقعیتها هزینه های واردات بیشتر از استفاده از چوب در داخل آن کشور باشد.

پوست نارگیل پس از جداسازی از مغز اصلی توسط دستگاه فِرِز و چکشهای مخصوص به ذرات کوچک و الیاف های کوتاه تبدیل می شود و با فشار گرم این ذرات، مواد اولیه لازم جهت ساخت صفحه ها به دست می آید. پس از خشک شدن این مواد و رسیدن به رطوبت 12 درصد، مرحله آسیاب آغاز شده و پس از آن مواد در قالبهای مخصوص ریخته شده و توسط دستگاههای مخصوص تحت دما و فشار بالا فشرده می شوند.

این مواد، بهم فشرده شده و نیازی به استفاده از چسب یا رزین نیست. این صفحات آب را بدون اینکه دچار تورم شوند جذب می کنند و انعطاف پذیری کافی را بدون شکسته شدن و جدا شدن الیاف دارا هستند و همین امر سبب مقاومت آنها در برابر آتش سوزی است.

خواص و کاربردهای اکوبورد؛ محصولی از پوست نارگیل
قطعات کوچک برش خورده پوست نارگیل

پوسته نارگیل از الیاف کوئر و پیت تشکیل شده است که این الیاف در کارهای دیگر از جمله بافت فرش و طناب، ساخت قلم مو، بُرِس و تُشک مورد استفاده قرار می گیرد. پیت حاوی مقدار زیادی لیگنین است که به عنوان یک رزین اتصال دهنده بافت کوئر به هم عمل می کند.

ساخت اکوبورد در راستای گسترش فرهنگ استفاده از منابع تجدیدپذیر و معماری پایدار به کار می رود و بیانگر این مطلب است که روش بهتری برای ساخت مصالح ساختمانی نسبت به استفاده از انرژی زیاد در صنعت تولید محصولات ساختمانی وجود دارد و می توان در تولید نسل جدیدی از مصالح در راستای معماری پایدار تجدیدنظر کرد.

این محصول قابلیت استفاده در صنعت ساخت و ساز مبلمان، بسته بندی، کارهای ساختمانی از جمله کفسازی و پارتیشن های داخلی و حتی صنعتهایی مانند تابوت سازی را دارد. طبق گزارشهای اعلام شده، با کاهش ذخایر جنگلی آینده، تولیدات چوبی و انواع تخته ها رو به افول خواهد رفت، در این میان افزایش مصنوعات چوبی که عملکردی مشابه با آن را داشته باشد آینده روشنی خواهد داشت.

خواص و کاربردهای اکوبورد؛ محصولی از پوست نارگیل
طناب ساخته شده از الیاف پوسته نارگیل

استان سیستان و بلوچستان به دلیل شرایط خاص جغرافیایی و اقلیمی و مجاورت با دریای عمان و اقیانوس هند، یكی از مستعدترین مناطق كشاورزی كشور به حساب می آید؛ به طوری در تمامی فصول سال امكان كشت انواع محصولات در آن وجود دارد. آب و هوای متنوع سیستان و بلوچستان زمینه را برای كشت انواع محصولات كشاورزی از جمله میوه های گرمسیری و سردسیری فراهم كرده است؛ به گونه ای كه هم اکنون از 80 هزار هكتار باغات استان، 8 هزار هكتار آن به كشت انواع میوه های گرمسیری اختصاص دارد.

با توجه به شبیه بودن آب و هوای برخی نقاط استان همچون زرآباد به هندوستان، نارگیل در آنجا به راحتی كشت می شود و علاوه بر مصرف داخل استان به استانها و كشورهای دیگر نیز صادر می شوند. پس ما می توانیم با در دست داشتن این ماده اولیه ارزشمند به ساخت اکوبورد در کشور اقدام کنیم و از تخریب سالانه جنگلها در ایران جلوگیری کنیم.

خواص و کاربردهای اکوبورد؛ محصولی از پوست نارگیل
نرمی و شکل پذیری صفحات اکوبورد

در معماری منظر چوب نقش خاصی را ایفا می نماید. چوب در معماری منظر باید مجموعه از ویژگیها را دارا باشد؛ زیرا در معرض عوامل محیطی قرار دارند. چوب از گرمای ویژه خوبی برخوردار است؛ به همین دلیل در زمستان یخ نمی زند و در تابستان سوزاننده نیست. دوام، استحکام و همچنین مقاومت در برابر حمله حشرات، قارچها و کپکها در چوب امری بسیار مهم است. چوب به طور معمول در معماری منظر در ساخت آلاچیقها، داربستها، نرده ها، کفسازی، تجهیزات بازی و مبلمان استفاده می شود و از طرفداران بیشماری برخوردار است.

اما آیا اکوبورد می تواند جایگزین مناسبی برای چوب باشد؟

با توجه به ویژگیهای نام برده شده از اکوبورد این محصول در بسیاری از ویژگیها قابل رقابت با چوب و فرآورده های چوبی است؛ از جمله مقاومت بالا در برابر حرارت، قارچ و حشرات، فشار و همچنین جذب بالای آب بدون تورم که این مزیت بسیار خوبی برای مصالح مورد استفاده در معماری منظر است. از طرفی امکان استفاده از چوب در همه کشورها از جمله ایران به دلیل هزینه بالا فراهم نیست و جایگزین کردن این محصول به جای چوب می تواند فکری هوشمندانه باشد. امید است در آینده ای نه چندان دور از این محصول استفاده های مفیدی در کشورمان به عمل آید.

مطلب قبلیمنظر مشارکتی به زبان ساده
مطلب بعدیپارک جنگلی شفابخش در بریلون آلمان
دانشجوی کارشناسی ارشد معماری منظر دانشگاه بین المللی امام خمینی

یک دیدگاه

ارسال یک پاسخ

لطفا دیدگاه خود را وارد کنید!
لطفا نام خود را در اینجا وارد کنید