مصالح بومی، نحوه ساخت، انتخاب مکان، فرم معماری و ارتباط با طبیعت اطراف در طراحی کلیساها، همگی در پاسخ به شرایط اقلیم کوهستانی منطقه آذربایجان انتخاب شده اند.
مسجد کبود تبریز فراتر از یک بنای تاریخی، نمادی زنده از هویت فرهنگی، مذهبی و اجتماعی مردمی است که در طول قرون با آن زیسته اند، دعا کرده اند و خاطره ساخته اند.
فضای سبز در شکل گیری منظر، نقشی فراتر از زیبایی بصری ایفا می کند و در ایجاد و تقویت حس قدسی، آرامش روانی و هویت مکانهای مذهبی مؤثر است.
ایلامیان با درک عمیق پیوند میان طبیعت، قدرت و باور دینی، مکان یابی چغازنبیل را به نحوی انجام دادند که از نظر سیاسی و نمادین ظرفیت تجلی اعتقادشان را داشته باشد.
در انتخاب موقعیت مکانی زیگورات چغازنبیل، عامل بلندی و تراز ارتفاعی بالاتر نسبت به عواملی مانند امنیت و دسترسی به آب، از اهمیت بیشتری برخوردار بوده است.
یکی از شاخصه های مهم مقبره دانیال نبی، گنبد پلکانی آن است که از هر گوشه شهر دیده می شود و بلندای آن علاوه بر نقش مذهبی می تواند المانی برای شهر هم باشد.
در تفکرات بودایی در مورد رابطه انسان و طبیعت، نه او را بر طبیعت غالب و نه در طبیعت یا همراه با آن می‌ شمارند، بلکه این دو را در تلفیق با هم تلقی می‌ کنند.
اینکه تخت جمشید مجموعه ای از کاخها است که برای نمایش قدرت بنا شده یا زیارتگاهی ملی و مقدس برای جشنهای نوروزی و مراسم مذهبی بوده، دو نگرش را شکل داده است.
ساختن قلعه در پهنه وسیعی از دشتهای هموار، ذهن را در پی کارکردهای قلعه دختر مانند آیینی یا نظامی و نحوه زندگی در زمان ساخت آن به کنکاش وا می دارد.
در معبد آناهیتا تقارن و تعادل وجود دارد که با تصور وجود آب در فضای خالص معبد کامل می شود و مخاطب را به خوبی با نیت و تفکر ساسانیان درباره آب آشنا می سازد.
مسجد نصیرالملک رنگین‌کمانی از رنگهاست و طراحی داخلی چشمگیر آن با شیشه های رنگی، آنرا به یک اثر هنری تحسین­ برانگیز تبدیل و به آن لقب مسجد صورتی داده است.
بقعه خالد نبی در پیوند با طبیعت پیرامون در یک منطقه کوهستانی، یکی از مکانهای آیینی در شهرستان کلاله در استان گلستان است.