دومین نشست از مجموعه نشستهای تجربه آموزش معماری منظر، با هدف معرفی این رشته و نحوه تدریس و ارائه آن در دانشگاههای مختلف جهان، در تاریخ ۲۱ آبان ۱۳۹۶ از سوی سایت معمارمنظر در خانه گفتمان شهر و معماری (خانه وارطان) برگزار شد. در این نشست، امید ریسمانچیان، دانش آموخته دانشگاه ادینبرو انگلستان و از دانشجویان سایمون بل، به سخنرانی درباره مسائلی چون معرفی دانشگاه، علل انتخاب کشور و دانشگاه مبدا، مراحل اخذ پذیرش از دانشگاه، ذهنیت‌های قبل و بعد از رفتن، حیطه فعالیت معماری منظر در فضای حرفه‌ای و پژوهشی و … پرداخت که در ادامه به تفصیل آورده شده است. این نشست در دو قسمت برگزار شد که بخش اول به سخنرانی آقای ریسمانچیان و بخش دوم، به گفتگوی تعاملی و پرسش و پاسخ بین حاضرین اختصاص داده شد.

عکس: پرستو جعفری

امید ریسمانچیان سخنرانی خود را با معرفی سوابق تحصیلی و کاری خود شروع کرد:
در ابتدا باید هدف خود از ادامه تحصیل پیدا کرد، سپس انتخاب دانشگاه و کشور مطرح می شود. اگر هدف عضو هیات علمی شدن باشد باید همواره به این نکته توجه داشت که اعتبار دانشگاه مبدا مورد قبول وزارت علوم باشد. همچنین باید به زبان کشور، ویزا و امور حقوقی و هزینه تحصیل نیز توجه لازم را داشت.
برای اخذ پذیرش از دانشگاه، باید موارد خواسته شده از سوی دانشگاه مبدا را مورد توجه قرار داد. مهمترین نکته ‌ای که باید به آن توجه داشت، انتخاب زمینه مطالعاتی است. برای اخذ پذیرش باید پروپوزالی با ساختار مدون تهیه کرد. در دانشگاه ادینبرو اصالتاً نیازی به داشتن مقاله از قبل نیست اما به همراه داشتن توصیه نامه از طرف استاد راهنما ضروری است زیرا این توصیه نامه برگه ضمانتی است از سوی استاد راهنما جهت محک دانشجوی پذیرش شده و همچنین آشنایی دانشجو با آداب و رفتار با استاد راهنما و… . دانشجو می بایست با یکی از اساتید دانشگاه مبدا در تماس بوده و تمامی مراحل و راهکارها را با استاد چک کند. تسلط به زبان دانشگاه مبدا بحثی ضروری است که نباید از آن چشم پوشی کرد. بحث مهم دیگر، در این مراحل بورسیه است که معمولاً رشته های معماری و شهرسازی، به خصوص در دانشگاههای انگلستان، به دانشجویان بورسیه نمی دهند. بورسیه به این معنی است که استاد مدنظر دانشجو از دانشگاه مبدا، پرداخت هزینه تحصیل دانشجو را تقبل می کند و می پذیرد که دانشجو در محل کارش مشغول به کار شود.

عکس: پرستو جعفری

آقای ریسمانچیان در ادامه، ذهنیتهای قبل و بعد از رفتن را چنین بیان کردند:
در هنگام پذیرش، بسته‌ هایی به دانشجو تعلق می گیرد که بسته های طلایی (از نظر ارزش برای دانشجو و کمک و اطلاع رسانی به وی) هستند و معمولاً در آنها آدرس خوابگاه، نحوه انتخاب بلوک خوابگاهها و … قرار داده شده است. در ابتدای ورود، جشنها و رویدادهایی از طرف دانشگاه و خوابگاه، جهت آشنایی با شهر و محیط اطراف، برای دانشجویان برگزار می شود. پس از ورود دانشجو و علاوه بر مطرح شدن بحث هزینه ها، یک دفتر کار به دانشجو (دانشجوی PhD) اختصاص داده می شود؛ این دفتر کار علاوه بر امکانات موردنیاز دانشجو، یک منشی نیز در اختیار وی گذاشته که پاسخگوی تمامی سوالات دانشجو باشد. دانشجو موظف است با تمامی دپارتمانها آشنا باشد چرا که در بعضی دانشگاهها دپارتمان معماری منظر در دانشکده کشاورزی تشکیل می شود. در دانشگاه ادینبرو، رشته معماری منظر زیر مجموعه دانشکده معماری و معماری منظر و در دانشکده هنر برگزار می شود. ملاقاتها و کرکسیونها با استاد راهنما طی هشت جلسه صورت می گیرد و پس از اولین ملاقات ایشان با سایمون بل، قرار ملاقات بعدی به سه ماه بعد موکول شد.
از دید برخی افراد، فعالیتهای معماری منظر تنها محدود به طراحی باغ است. این دیدگاه نادرست است و فعالیت معمار منظر در حیطه شناخت لایه ها، فضای باز عمومی، مسیر پیاده، پارکهای عمومی، احیا بافت فرسوده و … است و یک معمار باید طراحی، برنامه ریزی و مدیریت پروژه بداند. حیطه کاری معماری منظر در انگلستان دارای یک چارت سازمانی شامل مدیرعامل، طراحی فنی، نقشه کشی، دفتر فنی و … است که متناسب با این چارت کارشناس پروژه مشخص شده و پس از اعلام آگهی استخدام و مشخص کردن شرح وظایف، حوزه کاری کارشناس و آنچه که در قبال انجام وظایف به وی تعلق می گیرد، روشن و مشخص می شود.

عکس: یاسمن حسینی

آقای ریسمانچیان معماری منظر را نه یک رشته میان رشته ای، بلکه «فعالیتی میان رشته‌ای» خواندند که باید با متخصصین رشته های مختلف از جمله روانشناسی محیطی، مراتع و جنگل داری، محیط زیست و … نیز در ارتباط باشد. خاطره انگیزی و کیفیت زندگی از جمله نکاتی است که معماری منظر باید به آن توجه داشته باشد. هدف از فعالیت معماری منظر، کاهش فعالیتهای ضروری و افزایش فعالیت اجتماعی در فضای جمعی است که گاهی ابزار این کار خیابان، فضای جمعی و گل و گیاه است (تاکید بر این نکته که معماری منظر به معنای گل و گیاه یا فضای جمعی نیست بلکه از آنها به عنوان ابزار استفاده می کند.)
پس از پایان بخش اول و سخنرانی و پس از استراحتی کوتاه، نشست تعاملی و پرسش و پاسخ بین حاضرین و دکتر ریسمانچیان، دکتر فاطمی و دکتر مهربانی گلزار برگزار شد. پیش از شروع پرسش و پاسخ دکتر مهربانی ضمن تشکر از مباحث مطرح شده توسط دکتر ریسمانچیان توضیحاتی درباره نشست مطرح کرده و سپس سوال و جوابها آغاز شد که خلاصه ای از مهمترین نکات آن در زیر آمده است:

عکس: یاسمن حسینی
عنوان مدرک دکترا

دکترا در انگلستان عنوان و گرایش خاصی ندارد. برای مثال دکترای منظر و یا دکترای معماری نداریم بلکه در واقع دکترا، راه و روش صحیح انجام کارهای پژوهشی در زمینه های مختلف است؛ وقتی فردی دکتر می شود در واقع محققی شده که با مهارتها و ابزارها، در فضای کاری جایگاه خود را رشد و ارتقاء می دهد.

Space Syntax ، یک نظریه یا تکنیک؟

درباره Space Syntax چون در کشور ما کمتر با آن آشنا هستیم این سوال مطرح می شود که یک تکنیک است یا یک نظریه؟ Space Syntax یک پکیج شامل یک نظریه و یک نرم افزار است که آن را پشتیبانی می کند. نام این نظریه Natural movement و نام نرم افزار Depth map و کار آن ریخت شناسی فضاهای شهری و ایجاد همبستگی آماری بین کیفیتهای زندگی شهری با ریخت شناسی (پیکر بندی) فضای شهری است. به طور خلاصه، کار آن کمی سازی کیفیتهای شهری است. برای مثال در ساخت یک مال (shopping mall) نیاز به مکانیابی صحیح، بررسی وضعیت حرکتی عابر پیاده و سواره و دسترسی به آن مهم است. هرکدام از این اطلاعات را بررسی کرده و با ایجاد همبستگی آماری بین آنها می توان به مناسب ترین گزینه برای مکانیابی احداث مال رسید و نکته حائز اهمیت این است که ابتدا باید به تئوری این نرم افزار احاطه داشته باشید تا بتوانید لایه های مختلف را بررسی کنید، اینکه از چه داده هایی استفاده کنید و تفسیر درست ارائه دهید.

عکس: یاسمن حسینی
تفاوتهای GIS و Space Syntax

در پاسخ به سوال درباره تفاوتهای GIS و Space Syntax ابتدا GIS معرفی شد؛ ‌GIS مخفف Geographic Information System که نرم افزاری برای رصد کردن علوم مکانی است، نرم افزاری برای مدیریت اطلاعات بزرگ است. مثلاً در تهران به هر ایستگاه اتوبوس یک کد و یک لوکیشن GPS اختصاص می دهند، سپس آنها را وارد GIS کرده که به شما نقشه وضع موجود پراکنش ایستگاهها را می دهد، این نقشه تحلیل خاصی به شما نداده و بیشتر اطلاعات خام می دهد. البته این نقشه لایه های مختلف دارد و می توان لایه هایی به آن اضافه کرد ولی غالباً برای برنامه ریزی شهری از آن استفاده می شود.
Space Syntax یک نظریه است که یک نرم افزار برای تهیه و تولید داده و اطلاعات دارد. می توان این اطلاعات را برای مدیریت کردن وارد نرم افزار GIS کرد و به همراه دیگر لایه های آماری، از آن اطلاعات آماری دریافت کرد.
Space Syntax برای تولید محتوا و تولید دیتا و اطلاعات آماری که از قضا کمی هم هست، استفاده می شود و در نهایت یک لایه به لایه های GIS اضافه می شود. در نهایت با لایه های ایجاد شده در Space Syntax و لایه های موجود در GIS به نتیجه مورد نظر خواهیم رسید. ذکر این نکته ضروری است که برای موفقیت بیشتر در تحصیل خارج از کشور، تسلط و اشراف کامل به GIS کاملاً ضروری است.

نظام مهندسی معماری منظر در استرالیا

پیش فرض رفتن به نظام مهندسی، تحصیل در رشته معماری منظر است اما برای رشته های دیگر هم این امکان وجود دارد. پس از ترجمه و تایید مدارک، سرفصلهای گذرانده شده در دانشگاه باید به نظام مهندسی ارائه شود تا پس از آن با گذراندن ۳۳۰۰ ساعت کار و همچنین قبولی در یک مصاحبه توسط مهندسین معمار منظر، عضویت نظام مهندسی استرالیا را به دست آورید. برای گذراندن این تعداد ساعت باید خود فرد، شخصاً به دنبال کار و مکانهایی برای گذراندن ۳۳۰۰ ساعت کار باشد.
کاریابی از طریق آژانسهای تخصصی کاریابی با تهیه CV و رزومه کامل انجام می شود، در ضمن تسلط به زبان انگلیسی می بایست خیلی خوب و کافی باشد. پس از آن، جمع آوری رزومه کامل بسیار مهم است. از هر ۱۰ تقاضای کار، یک مورد به مصاحبه ختم می شود و هر چه مدرک تحصیلی بالاتر باشد، پیدا کردن کار سخت تر است. به عنوان مثال، موقعیت شغلی برای فردی با مدرک تحصیلی PhD با توجه به اینکه باید متناسب با این مدرک کار کند و خواهان کار در سطوح بالاتری است، کمتر و سخت تر خواهد بود. علاوه بر اینها، برای کار کردن در زمینه معماری و حتی معماری منظر، گذراندن مقررات ساختمان ضروری است.

پیشنهادهایی برای پیشرفت و باسواد بودن در معماری منظر

ابتدا در پاسخ به سوالی درباره فاصله بین ادامه تحصیل، دکتر ریسمانچیان بر اساس تجربه شخصی خود این چنین پاسخ داد که برای ادامه تحصیل چند حالت وجود دارد:
اول، دریافت بورسیه کمک هزینه تحصیلی از دولت است که پس از آن در مقطع دکتری ادامه تحصیل می دهند و گزینه دوم، ۷- ۵ سال کار کردن در زمینه معماری و سپس ادامه تحصیل است که بنا به تجربه، پس از چند سال کار در زمینه شغلی مرتبط با خودمان دید متفاوت تر و وسیع تری خواهیم داشت و مسلط تر خواهیم بود؛ با این شرایط، ادامه تحصیل نیز برای ما مناسبتر و راحت تر خواهد بود.
اما در زمینه کسب سواد بالا، باید اشاره کرد که با سواد بودن با پیشرفت کردن کاملاً متفاوت است؛ شما ممکن است با سواد باشید ولی پیشرفت حرفه ای نکنید. واقعیت این است که هر چه بیشتر درس بخوانیم، دیرتر وارد محیط حرفه ای کار می شویم و دیرتر با پیچ و خم های بازار حرفه ای کار آشنا می شویم. همچنین برای شروع کار و پژوهش باید ابتدا از خودمان درباره مساله مدنظر برای پژوهش سوال بپرسیم و پرسش مطرح شده را ارزیابی کنیم و پس از آن درباره کاربردی یا مفید بودن آنها نتیجه بگیریم.

در انتها و پس از اتمام جلسه پرسش و پاسخ، سایت Space Syntax که توسط دکتر ریسمانچیان راه اندازی شده به حاضرین معرفی شد. علاقه مندان و پژوهشگران می توانند برای کسب اطلاعات بیشتر به نشانی اینترنتی آن مراجعه کنند.

ارسال یک پاسخ

لطفا دیدگاه خود را وارد کنید!
لطفا نام خود را در اینجا وارد کنید