مقدمه

جاذبه­ های طبیعی از جمله منابع مهم خدادادی هستند که در هر یک از مناطق کره زمین، نمونه­ هایی از آنها دیده می­ شود. یکی از این جاذبه­ ها که همه ساله گردشگران زیادی را به سوی خود فرا می­ خواند، دریاچه آب شیرین زریبار است. در نواری پیرامون جبهه شرقی این دریاچه، یک پارک ساحلی وجود دارد که به دلیل آب و هوا و چشم­ انداز مطبوع، میزبان گردشگران داخلی و خارجی زیادی است. علیرغم موقعیت ارزشمند این دریاچه و پتانسیلهای قابل توجه آن در خصوص تقویت صنعت توریسم منطقه، معضلات زیست­ محیطی زیادی مانع از ترقی این مکان شده­ اند. بنابراین ضروری است که علاوه بر تقویت نقاط قوت این دریاچه، به شناسایی نقاط ضعف و ارائه راهکارها و پیشنهاداتی در جهت بهبود منظر آن پرداخته شود.

Zaribar Landscape Criticism 01
موقعیت دریاچه زریبار نسبت به شهرستان مریوان
موقعیت قرارگیری

دریاچه زریبار در استان کردستان، دو کیلومتری شمال­ غربی شهرستان مریوان و در ارتفاع ۱۲۸۵ متری از سطح دریا قرار دارد. (احمدی و درخشان، ۱۳۹۰) این منطقه به دلیل برخورداری از توپوگرافی خاص، آب و هوای مطبوع، بارندگی مناسب و پوشش گیاهی غنی دارای مناظر بدیع و جاذبه ­های فراوانی است اما علیرغم جاذبه ­های گردشگری فراوان، توجه چندانی به طراحی منظر دریاچه و پارک ساحلی آن نشده است. در ادامه به برخی از مهمترین نقاط قوت و ضعف منظر دریاچه زریبار اشاره شده و سپس راهکارها و پیشنهاداتی جهت رفع معضلات و بهبود کارکرد توریستی آن ارائه می­ شود.

Zaribar Landscape Criticism 02
پوشش گیاهی غنی اطراف دریاچه
نقاط قوت
  • پوشش گیاهی و جانوری غنی؛
  • وجود چشم­ اندازهای زیبا و منحصر بفرد از ارتفاعات اطراف به سمت دریاچه؛
Zaribar Landscape Criticism 03
وجود نظرگاه ها با دید عالی به دریاچه
  • شیرین بودن آب دریاچه؛
  • بوی آب دریاچه کاملاً عادی و طبیعی است و هیچ گونه بوی دیگری که حاکی از تصاعد گازهای حاصله از فعل و انفعالات شیمیایی عناصر باشد، به مشام نمی­ خورد؛
  • وجود پتانسیل­های بالقوه برای تقویت گردشگری منطقه؛
  • سطح آب دریاچه در زمستان یخ می­ زند و منظر زمستانه دریاچه با منظر آن در فصول دیگر کاملاً متفاوت است؛
  • نزدیکی به بازار خرید اجناس خارجی شهر مریوان با قیمت مناسب و وجود بازارچه مرزی باشماق به فاصله ۱۶ کیلومتری دریاچه؛
  • امکانات اقامتی مناسب در کنار و بر تپه ­های مجاور دریاچه؛
  • استفاده از مصالح طبیعی (سنگ) برای کفسازی؛
Zaribar Landscape Criticism 04
بکارگیری مصالح طبیعی و بومی برای کفسازی
نقاط ضعف
  • ورود فاضلاب روستاها و محلات اطراف به دریاچه؛
  • حفر چاه­ های غیرمجاز متعدد در اطراف دریاچه؛
  • عدم آشنایی مردم با اهمیت زیست­ محیطی دریاچه و در نتیجه بروز عوامل تهدیدکننده انسانی از جمله ریختن آشغال در اطراف دریاچه؛
  • اجرای آلاچیق ­ها، مبلمان­ و مکان­های طبخ ماهی با رنگ و مصالح ناهمگون با بستر طبیعی؛
Zaribar Landscape Criticism 05
مبلمان ساخته شده از مصالح و رنگ ناهمگون با طبیعت
  • کمبود پوشش گیاهی سایه ­انداز در محور پیاده مجاور دریاچه؛
  • نبود آلاچیق برای افرادی که قصد استفاده از خدمات رستورانها را ندارند؛
  • در فصولی از سال که شرایط جوی مناسب است، دستفروشان زیادی به فعالیت های تجاری غیررسمی می­ پردازند و اغلب سبب سد معبر و ازدحام بیش از حد در اطراف دریاچه می­ شوند؛
  • عدم وجود امکانات مناسب جهت آموزش و ارائه اطلاعات مناسب پیرامون محیط زیست منطقه به گردشگران؛
  • فرسودگی لبه­ سازی سنگی دریاچه
Zaribar Landscape Criticism 06
فرسودگی لبه سنگی دریاچه
جمع­ بندی

با توجه به اهمیت روزافزون دریاچه زریبار و کارکرد توریستی آن، تقویت نقاط قوت و مقابله با نقاط ضعف که در بالا برشمرده شد، از ضروریات است. همچنین لازم است پس از بررسی نقاط قوت و ضعف منظر دریاچه، به ارائه راهکارهایی که در تقویت منظر آن مؤثرند، پرداخته شود.
بدیهی است که تقویت کارکرد توریستی دریاچه زریبار و جذب بیشتر گردشگر، به اشتغال­ زایی و حل پاره­ ای از مشکلات اقتصادی و اجتماعی منطقه منجر خواهد شد. در اینجا پیشنهاداتی پیرامون بهبود منظر این دریاچه ارائه می­ شود:

  • همکاری و تعامل سازنده بین مردم و مسئولین در جهت آموزش و فرهنگ­سازی استفاده از منابع طبیعی؛
  • برنامه­ ریزی و مدیریت گردشگری با پایبندی به اصول اکوتوریسم در منطقه؛
  • تخصیص بودجه جهت فراهم کردن امکانات لازم برای جذب گردشگر؛
  • طراحی و اجرای آلاچیق­ ها و مبلمان­ها با استفاده از مصالح طبیعی همچون چوب و سنگ برای استفاده عموم؛
  • تلاش در جهت ثبت این دریاچه به عنوان تالاب بین­ المللی؛
  • در نظر گرفتن دریاچه و اطراف آن به عنوان یک زیست ­بوم واحد و نگاه سیستماتیک و کل­ نگر در برنامه­ ریزی منظر دریاچه؛
  • بهره­ گیری از مزایای اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی و بالا بردن سطح اشتغال ناشی از بهینه­ سازی صنعت گردشگری در منطقه؛
  • نظارت دقیق نهادهای متولی از جمله امور آب و فاضلاب، شهرداری، شیلات، جهاد کشاورزی، اداره محیط زیست و … جهت جلوگیری از ورود فاضلاب روستاها و محلات اطراف به دریاچه و همچنین جلوگیری از برداشت آب از چاه­ های غیرمجاز متعدد در اطراف دریاچه و شکار غیرقانونی پرندگان و پستانداران؛
  • کاشت پوشش گیاهی بومی و سایه­ انداز در محور پیاده مجاور دریاچه؛
  • ایجاد سکوهایی با سازه ­های موقت برای ساماندهی فعالیت­های دستفروشان و جلوگیری از سد معبر و ایجاد ازدحام توسط آنان؛
  • وجود نیروی انسانی ماهر جهت آموزش و ارائه اطلاعات مناسب پیرامون محیط زیست منطقه به گردشگران؛
  • معرفی قدمت و اهمیت بوم­ شناختی و توریستی دریاچه زریبار به مردم ایران و جهان؛
  • تشکیل گروه­های متخصص برای مطالعات اکولوژیکی، اقتصادی، توریستی و مدیریتی منطقه.
منابع
* مقاله­ حاضر، دستاورد سفر پژوهشی جمعی از دانشجویان معماری منظر دانشگاه بین المللی امام خمینی، شهید رجایی، تهران و دانشگاه آزاد واحد علوم تحقیقات به منطقه هورامانات در اردیبهشت ماه ۱۳۹۵ است که با راهنمایی اساتید حاضر در سفر تنظیم شده است.
0/5 ( 0 نظر )

ارسال یک پاسخ

لطفا دیدگاه خود را وارد کنید!
لطفا نام خود را در اینجا وارد کنید