منظر، پدیده ­ایست که در دهه ­های اخیر بطور جدی وارد فضای علمی و حرفه ­ای شده و به­ دلیل همین نوپابودن، چالش­ها و سؤالات بسیاری در حوزه تعریف آن به وجود آمده ­است؛ سؤالاتی کلیدی همچون این مسئله که در واقع “تعریف معماری­ منظر چیست؟!”. از سویی دیگر به­ دلیل خاصیت میان­ رشته­ ای­ بودن، تعریف مرز معماری­ منظر با سایر رشته‌های طراحی محیطی چالش­­ برانگیز و قابل­ بحث است. با شنیدن نام منظر در وهله اول به احتمال زیاد، مفهوم فضای­ سبز و حضور قطعی آن در ذهن عموم تداعی می­ شود. در این نوشتار سعی شده­ است پاسخ برخی از این ابهامات روشن شود. تصوری که در اذهان عموم و حتی متخصصان حوزه معماری و شهرسازی وجود دارد غالباً تصوّر جامعی از معماری­ منظر نیست؛ طراحی باغ و پارک و ایجاد سبزینگی اگر چه در محدوده فعالیت­های معماران ­منظر قرار می­ گیرد، اما در حقیقت معماری­ منظر محدود به این بخش نمی­ شود و در مفاهیم عمیق ­تر و مقیاس‌ های گسترده‌ تری گنجانده می­ شود که تبیین آن­ها موجب ارتقاء کیفیت محیطی می ­گردد؛ منظر دیدگاه جدیدی در ارتباط انسان­ و محیط ارائه می­ دهد که به تفسیر فضا می­ پردازد؛ از مکان به­ عنوان وجود واحدی یاد می ­کند که دو بخش بیرونی (ماده) و درونی (ذهنی) آن قابل تفکیک نیستند. منظر پدیده عینی – ذهنی است، فیزیکی – متافیزیکی. این همان چیزی است که دکارت آن را ندید و همه پدیده‌ها را فیزیکی یا متافیزیکی تعریف کرد. در صورتی که پدیده‌ های گروه سوم سهم اصلی را در تولید آنچه ما در آن زندگی می‌کنیم، دارند. ما نه در فیزیک و نه در متافیزیک زندگی نمی‌کنیم. انسان فیزیک را تفسیر می‌کند و در محصول ترکیبی آنها، فیزیک تفسیر شده، زندگی می‌کند؛ این منظر است. پدیدارشناسی راه خوبی برای “شناخت” ابعاد منظر است. اما “فهم” آن به عنوان عنصر “واحد”، به ادراکاتی بالاتر از پدیدارشناسی نیاز دارد.
منظر یک کل است مرکب از دو بعد مادی و غیر مادی. برای فهم درست نیز باید شرایط آن را پذیرفت. منظر مثل انسان است که روح دارد و جسم و نمی‌توان با شناخت یکی از آنها به کلیت آن نزدیک شد. شرط فهم درست منظر، پذیرفتن دو بُعد آن و از همه مهمتر “وحدت” آنهاست. روش شناخت این کل با ماهیت آن نسبت دارد. توضیح آن علمی هم می‌تواند باشد، اما فهم منظر فرآیندی عقلی – شهودی است؛ یک پا در هنر دارد که با زبان علم و عقل قابل یافتن نیست، اما قابل روایت کردن است. میان آنچه که در مورد آن صحبت می‌کنیم با آنچه فهمیده‌ ایم، تفاوت است. این است که فهم منظر با شناخت منظر فرق می‌ کند. ما می‌توانیم از آنچه فهمیده‌ ایم خبر دهیم، اما نمی‌ شود “فهم” را منتقل کرد. محصول فهم را می‌توان انتقال داد. (منصوری)
در واقع معماری­ منظر یک رویکرد است و هدف اصلی در آن طراحی فضاهای بیرونی است که در آن مفاهیم کلان در قیاس با توده ساختمانی نمود بیشتری دارد؛ خلق محیط و منظره­ های برانگیزاننده، پر معنی و پایدار که در وهله اول به صورت ایجاد هماهنگی میان عوامل بوم­ شناختی، فن‌ شناختی و فرهنگی دیده خواهد شد (ماتلاک، ۱۳۷۹) و به­ عبارتی در معماری­ منظر “کل­ نگری” الزامی است. همچنین جنبه­ های مهندسی و فن معماری­ منظر و علوم کاربردی مرتبط با آن یعنی باغبانی، مکانیک و هیدرولوژی، گیاه­شناسی، زمین­ شناسی، سیویل، زیرساختهای تأسیساتی، ترافیک و برنامه­ ریزی به­ عنوان یکی از مهمترین تفاوتهای موجود میان فعالیتهای این رشته با فعالیتهای سایر رشته‌ های طراحی محیطی در برنامه­ ریزی و طراحی فضاهای­ باز شهری به شمار می ­آید. (تقوایی، ۱۳۹۱). تنوع مقیاس و حوزه فعالیت معماری منظر اعم از آمایش تا لکه ­های کوچکتر درون شهرها و حتی مجتمع های مسکونی، ازجمله دیگر تفاوتهای آن با رشته‌ های مذکور است.
پیرو سلسله مقالات معرفی کتابهای مؤثر در هر سال از تحصیل در رشته معماری منظر، این نوشتار به طبقه‌ بندی ۴۰ کتاب معرفی شده در حوزه‌ های منابع طبیعی، جزئیات اجرایی محوطه، باغبانی، طراحی و برنامه‌ ریزی شهری، گیاهشناسی، مبانی منظر و نیز نرم‌ افزارهای مورد استفاده در این رشته می‌ پردازد که خود تأکیدی است بر جامع نگری منظر. تعداد اندکی از این کتابها به فارسی برگردان شده‌اند. لذا بنا بر اهمیتی که در انتشار علم و بخصوص تأمین منابع علمی بروز در این حوزه وجود دارد، لیست حاضر می‌تواند راهنمای مناسبی برای مترجمان تخصصی نیز باشد.

بیشتر بخوانید:
پنج قانون يان گل برای طراحی شهرهای بزرگ
عنوان کتاب عنوان فارسی نویسنده حوزه علمی ترجمه فارسی طرح جلد
Wetland Design طراحی تالاب Robert L. France منابع طبیعی ندارد

10 کتاب که در سال چهارم رشته معماری منظر باید بخوانید
طراحی تالاب
Dirt درت Megan Born, Helene Furjan, Lily Jencks منابع طبیعی ندارد

10 کتاب که در سال چهارم رشته معماری منظر باید بخوانید
درت
Rain Gardens باغ – بارانها Nigel Dunnett, Andy Clayden منابع طبیعی ندارد

ده کتاب که در سال سوم رشته معماری منظر باید بخوانید
باغ – بارانها
Biomimicry in Architecture تقلید زیستی در معماری Michael Pawlyn منابع طبیعی ندارد

10 کتاب که در سال چهارم رشته معماری منظر باید بخوانید
تقلید زیستی در معماری
Biophilic Cities شهرهای بیوفیلیک-طبیعت‌ محور Timothy Beatley منابع طبیعی ندارد

10 کتاب که در سال چهارم رشته معماری منظر باید بخوانید
شهرهای بیوفیلیک – طبیعت‌محور
Ecological Urbanism شهرگرایی اکولوژیک Edited by Harvard University منابع طبیعی ندارد

10 کتاب که در سال چهارم رشته معماری منظر باید بخوانید
شهرگرایی اکولوژیک
Design With Nature طراحی با طبیعت Ian L. McHarg منابع طبیعی  دارد

۱۰ کتاب که در سال دوم رشته معماری منظر باید بخوانید
طراحی با طبیعت
Basics Landscape Architecture: Ecological Design مبانی معماری منظر: طراحی بوم گرا Nancy Rottle, Ken Yocom منابع طبیعی ندارد

۱۰ کتاب که در سال دوم رشته معماری منظر باید بخوانید
مبانی معماری منظر؛ طراحی بوم گرا
Detail In Contemporary Landscape Architecture جزئیات اجرایی در معماری منظر معاصر  Virginia McLeod جزئیات اجرایی محوطه ندارد

10 کتاب که در سال چهارم رشته معماری منظر باید بخوانید
جزئیات اجرایی در معماری منظر معاصر
Detailing for Landscape Architects جزئیات در معماری منظر  Thomas R. Ryan, Edward Allen, Patrick J جزئیات اجرایی محوطه ندارد

ده کتاب که در سال سوم رشته معماری منظر باید بخوانید
جزئیات در معماری منظر
Constructing Landscape ساخت و ساز منظر  Astrid Zimmermann جزئیات اجرایی محوطه ندارد

۱۰ کتاب که در سال دوم رشته معماری منظر باید بخوانید
ساخت و ساز منظر
Guerrilla Gardening: A Manualfesto باغبانی چریکی : یک بیانیه  David Tracey باغبانی ندارد

ده کتاب که در سال سوم رشته معماری منظر باید بخوانید
باغبانی چریکی؛ یک بیانیه
The Dynamic Landscape منظر پویا Nigel Dunnett, James Hitchmough باغبانی ندارد

10 کتاب که در سال چهارم رشته معماری منظر باید بخوانید
منظر پویا
Designing with Grasses طراحی با چمنزار  Neil Lucas باغبانی ندارد

ده کتاب که در سال سوم رشته معماری منظر باید بخوانید
طراحی با چمنزار
Designing Small Parks طراحی پارک های کوچک  Ann Forsyth, Laura Musacchio, Frank T. Fitzgerald باغبانی ندارد

۱۰ کتاب که در سال دوم رشته معماری منظر باید بخوانید
طراحی پارکهای کوچک
Responsive Environments محیط های پاسخگو  Sue McGlynn, Graham Smith, Alan Alcock, Paul Murrain, Ian Bentley طراحی شهری دارد

ده کتاب که در سال سوم رشته معماری منظر باید بخوانید
محیط های پاسخگو
Water Sensitive Urban Design طراحی شهری حساس به آب  Jacqueline Hoyer, Wolfgang Dickhaut, Björn Weber, Lukas Kronawitter طراحی شهری ندارد

ده کتاب که در سال سوم رشته معماری منظر باید بخوانید
طراحی شهری حساس به آب
Death and Life of Great American Cities مرگ و زندگی شهرهای بزرگ آمریکایی  Jane Jacobs طراحی شهری  دارد

۱۰ کتاب که در سال دوم رشته معماری منظر باید بخوانید
مرگ و زندگی شهرهای بزرگ آمریکایی
Life Between Buildings زندگی در میان ساختمان ها  Jan Gehl طراحی شهری  دارد

۱۰ کتاب که در سال دوم رشته معماری منظر باید بخوانید
زندگی در میان ساختمانها
Basics Landscape Architecture: Urban Design مبانی معماری منظر؛ طراحی شهری  Tim Waterman, Ed Wall طراحی شهری ندارد

۱۰ کتاب که در سال دوم رشته معماری منظر باید بخوانید
مبانی معماری منظر؛ طراحی شهری
Eyes of the Skin چشمان پوست – پوست بینا  Juhani Pallasmaa طراحی شهری ندارد

۱۰ کتاب که در سال دوم رشته معماری منظر باید بخوانید
چشمان پوست
Destination Art دِستینیشِن آرت  Amy Dempsey طراحی شهری ندارد

دِستینیشِن آرت
دِستینیشِن آرت
Drawing for Urban Design بیان در طراحی شهری  Lorraine Farrelly طراحی شهری ندارد

بیان در طراحی شهری
بیان در طراحی شهری
Urban Planning Theory Since 1945 نظریه های برنامه ریزی شهری از ۱۹۴۵  Dr. Nigel Taylor برنامه‌ریزی شهری  دارد

ده کتاب که در سال سوم رشته معماری منظر باید بخوانید
نظریه های برنامه ریزی شهری از ۱۹۴۵
Shaping Neighbourhoods شکل‌دهی به واحدهای همسایگی Richard Guise, Hugh Barton, Marcus Grant برنامه‌ریزی شهری ندارد

10 کتاب که در سال چهارم رشته معماری منظر باید بخوانید
شکل‌ دهی به واحدهای همسایگی (محلات)
Dream Plants for the Natural Garden گیاهان رویایی برای باغهای طبیعی  Henk Gerritsen, Piet Oudolf گیاه‌شناسی ندارد

ده کتاب که در سال سوم رشته معماری منظر باید بخوانید
گیاهان رویایی برای باغهای طبیعی
Planting Green Roofs and Living Walls کاشت بامها و دیوارهای سبز  Noel Kingsbury, Nigel Dunnett گیاه‌شناسی ندارد

ده کتاب که در سال سوم رشته معماری منظر باید بخوانید
کاشت بامها و دیوارهای سبز
The Planting Design Handbook کتاب راهنمای طراحی گیاهان  Nick Robinson گیاه‌شناسی ندارد

۱۰ کتاب که در سال اول رشته معماری منظر باید بخوانید
کتاب راهنمای طراحی گیاهان
Sustainable Landscape Management مدیریت پایدار منظر  Ann Marie VanDerZanden, Thomas W. Cook مبانی منظر ندارد

ده کتاب که در سال سوم رشته معماری منظر باید بخوانید
مدیریت پایدار منظر
The Landscape Urbanism Reader خوانش شهرسازی منظرگرا Edited by Charles Waldheim مبانی منظر ندارد

10 کتاب که در سال چهارم رشته معماری منظر باید بخوانید
خوانش شهرسازی منظرگرا
CPULs: Continuous Productive Urban Landscapes مناظر شهری مثمر و پایدار Joe Howe, Andre Viljoen مبانی منظر ندارد

10 کتاب که در سال چهارم رشته معماری منظر باید بخوانید
مناظر شهری مثمر و پایدار
Fundamentals of Landscape Architecture اصول معماری منظر  Tim Waterman مبانی منظر ندارد

۱۰ کتاب که در سال اول رشته معماری منظر باید بخوانید
اصول معماری منظر
Theory in Landscape Architecture نظریه در معماری منظر  Simon Swaffield مبانی منظر  دارد

۱۰ کتاب که در سال اول رشته معماری منظر باید بخوانید
نظریه در معماری منظر
Form and Fabric in Landscape Architecture شکل و بافت در معماری منظر  Catherine Dee مبانی منظر ندارد

شکل و بافت در معماری منظر
شکل و بافت در معماری منظر
Drawing for Landscape Architecture Sketch to Screen to Site بیان در معماری منظر  Edward Hutchison مبانی منظر ندارد

۱۰ کتاب که در سال اول رشته معماری منظر باید بخوانید
بیان در معماری منظر
Google SketchUp for Site Design گوگل اسکچ آپ برای طراحی زمین  Daniel Tal نرم افزارها و ابزارها ندارد

۱۰ کتاب که در سال دوم رشته معماری منظر باید بخوانید
گوگل اسکچاپ برای طراحی سایت
Digital Drawing for Landscape Architecture نقشه کشی دیجیتال برای معماران منظر  Bradley Cantrell, Wes Michaels نرم افزارها و ابزارها ندارد

۱۰ کتاب که در سال دوم رشته معماری منظر باید بخوانید
نقشه کشی دیجیتال برای معماران منظر
Architectural Model Making مدل سازی معماری  Nick Dunn نرم افزارها و ابزارها ندارد

۱۰ کتاب که در سال اول رشته معماری منظر باید بخوانید
مدل سازی معماری
Landscape Graphics ترسیمات منظر  Grant W. Reid نرم افزارها و ابزارها ندارد

ترسیمات منظر
ترسیمات منظر
The Architectural Drawing Course آموزش طراحی معماری  Mo Zell نرم افزارها و ابزارها ندارد

۱۰ کتاب که در سال اول رشته معماری منظر باید بخوانید
آموزش طراحی معماری

2 دیدگاه‌ها

  1. مطلب جالبی بود ممنون- چند نمونه از معماری منظر برتر را را هم که با هر یک از اون نرم افزار ها انجام شده یا بخشی از مقدمه یا فهرست اون کتاب ها را هم اگر اضافه کنین عالی میشه

ارسال یک پاسخ

لطفا دیدگاه خود را وارد کنید!
لطفا نام خود را در اینجا وارد کنید