گستره منظر؛ مروری بر چهل کتاب مناسب برای معماری منظر

2
42

منظر، پدیده ­ایست که در دهه ­های اخیر بطور جدی وارد فضای علمی و حرفه ­ای شده و به­ دلیل همین نوپابودن، چالش­ها و سؤالات بسیاری در حوزه تعریف آن به وجود آمده ­است؛ سؤالاتی کلیدی همچون این مسئله که در واقع “تعریف معماری­ منظر چیست؟!”. از سویی دیگر به­ دلیل خاصیت میان­ رشته­ ای­ بودن، تعریف مرز معماری­ منظر با سایر رشته‌های طراحی محیطی چالش­­ برانگیز و قابل­ بحث است. با شنیدن نام منظر در وهله اول به احتمال زیاد، مفهوم فضای­ سبز و حضور قطعی آن در ذهن عموم تداعی می­ شود. در این نوشتار سعی شده­ است پاسخ برخی از این ابهامات روشن شود. تصوری که در اذهان عموم و حتی متخصصان حوزه معماری و شهرسازی وجود دارد غالباً تصوّر جامعی از معماری­ منظر نیست؛ طراحی باغ و پارک و ایجاد سبزینگی اگر چه در محدوده فعالیت­های معماران ­منظر قرار می­ گیرد، اما در حقیقت معماری­ منظر محدود به این بخش نمی­ شود و در مفاهیم عمیق ­تر و مقیاس‌ های گسترده‌ تری گنجانده می­ شود که تبیین آن­ها موجب ارتقاء کیفیت محیطی می ­گردد؛ منظر دیدگاه جدیدی در ارتباط انسان­ و محیط ارائه می­ دهد که به تفسیر فضا می­ پردازد؛ از مکان به­ عنوان وجود واحدی یاد می ­کند که دو بخش بیرونی (ماده) و درونی (ذهنی) آن قابل تفکیک نیستند. منظر پدیده عینی – ذهنی است، فیزیکی – متافیزیکی. این همان چیزی است که دکارت آن را ندید و همه پدیده‌ها را فیزیکی یا متافیزیکی تعریف کرد. در صورتی که پدیده‌ های گروه سوم سهم اصلی را در تولید آنچه ما در آن زندگی می‌کنیم، دارند. ما نه در فیزیک و نه در متافیزیک زندگی نمی‌کنیم. انسان فیزیک را تفسیر می‌کند و در محصول ترکیبی آنها، فیزیک تفسیر شده، زندگی می‌کند؛ این منظر است. پدیدارشناسی راه خوبی برای “شناخت” ابعاد منظر است. اما “فهم” آن به عنوان عنصر “واحد”، به ادراکاتی بالاتر از پدیدارشناسی نیاز دارد.
منظر یک کل است مرکب از دو بعد مادی و غیر مادی. برای فهم درست نیز باید شرایط آن را پذیرفت. منظر مثل انسان است که روح دارد و جسم و نمی‌توان با شناخت یکی از آنها به کلیت آن نزدیک شد. شرط فهم درست منظر، پذیرفتن دو بُعد آن و از همه مهمتر “وحدت” آنهاست. روش شناخت این کل با ماهیت آن نسبت دارد. توضیح آن علمی هم می‌تواند باشد، اما فهم منظر فرآیندی عقلی – شهودی است؛ یک پا در هنر دارد که با زبان علم و عقل قابل یافتن نیست، اما قابل روایت کردن است. میان آنچه که در مورد آن صحبت می‌کنیم با آنچه فهمیده‌ ایم، تفاوت است. این است که فهم منظر با شناخت منظر فرق می‌ کند. ما می‌توانیم از آنچه فهمیده‌ ایم خبر دهیم، اما نمی‌ شود “فهم” را منتقل کرد. محصول فهم را می‌توان انتقال داد. (منصوری)
در واقع معماری­ منظر یک رویکرد است و هدف اصلی در آن طراحی فضاهای بیرونی است که در آن مفاهیم کلان در قیاس با توده ساختمانی نمود بیشتری دارد؛ خلق محیط و منظره­ های برانگیزاننده، پر معنی و پایدار که در وهله اول به صورت ایجاد هماهنگی میان عوامل بوم­ شناختی، فن‌ شناختی و فرهنگی دیده خواهد شد (ماتلاک، ۱۳۷۹) و به­ عبارتی در معماری­ منظر “کل­ نگری” الزامی است. همچنین جنبه­ های مهندسی و فن معماری­ منظر و علوم کاربردی مرتبط با آن یعنی باغبانی، مکانیک و هیدرولوژی، گیاه­شناسی، زمین­ شناسی، سیویل، زیرساختهای تأسیساتی، ترافیک و برنامه­ ریزی به­ عنوان یکی از مهمترین تفاوتهای موجود میان فعالیتهای این رشته با فعالیتهای سایر رشته‌ های طراحی محیطی در برنامه­ ریزی و طراحی فضاهای­ باز شهری به شمار می ­آید. (تقوایی، ۱۳۹۱). تنوع مقیاس و حوزه فعالیت معماری منظر اعم از آمایش تا لکه ­های کوچکتر درون شهرها و حتی مجتمع های مسکونی، ازجمله دیگر تفاوتهای آن با رشته‌ های مذکور است.
پیرو سلسله مقالات معرفی کتابهای مؤثر در هر سال از تحصیل در رشته معماری منظر، این نوشتار به طبقه‌ بندی ۴۰ کتاب معرفی شده در حوزه‌ های منابع طبیعی، جزئیات اجرایی محوطه، باغبانی، طراحی و برنامه‌ ریزی شهری، گیاهشناسی، مبانی منظر و نیز نرم‌ افزارهای مورد استفاده در این رشته می‌ پردازد که خود تأکیدی است بر جامع نگری منظر. تعداد اندکی از این کتابها به فارسی برگردان شده‌اند. لذا بنا بر اهمیتی که در انتشار علم و بخصوص تأمین منابع علمی بروز در این حوزه وجود دارد، لیست حاضر می‌تواند راهنمای مناسبی برای مترجمان تخصصی نیز باشد.

عنوان کتابعنوان فارسینویسندهحوزه علمیترجمه فارسیطرح جلد
Wetland Designطراحی تالابRobert L. Franceمنابع طبیعیندارد

10 کتاب که در سال چهارم رشته معماری منظر باید بخوانید
طراحی تالاب
DirtدرتMegan Born, Helene Furjan, Lily Jencksمنابع طبیعیندارد

10 کتاب که در سال چهارم رشته معماری منظر باید بخوانید
درت
Rain Gardensباغ – بارانهاNigel Dunnett, Andy Claydenمنابع طبیعیندارد

ده کتاب که در سال سوم رشته معماری منظر باید بخوانید
باغ – بارانها
Biomimicry in Architectureتقلید زیستی در معماریMichael Pawlynمنابع طبیعیندارد

10 کتاب که در سال چهارم رشته معماری منظر باید بخوانید
تقلید زیستی در معماری
Biophilic Citiesشهرهای بیوفیلیک-طبیعت‌ محورTimothy Beatleyمنابع طبیعیندارد

10 کتاب که در سال چهارم رشته معماری منظر باید بخوانید
شهرهای بیوفیلیک – طبیعت‌محور
Ecological Urbanismشهرگرایی اکولوژیکEdited by Harvard Universityمنابع طبیعیندارد

10 کتاب که در سال چهارم رشته معماری منظر باید بخوانید
شهرگرایی اکولوژیک
Design With Natureطراحی با طبیعتIan L. McHargمنابع طبیعی دارد

۱۰ کتاب که در سال دوم رشته معماری منظر باید بخوانید
طراحی با طبیعت
Basics Landscape Architecture: Ecological Designمبانی معماری منظر: طراحی بوم گراNancy Rottle, Ken Yocomمنابع طبیعیندارد

۱۰ کتاب که در سال دوم رشته معماری منظر باید بخوانید
مبانی معماری منظر؛ طراحی بوم گرا
Detail In Contemporary Landscape Architectureجزئیات اجرایی در معماری منظر معاصر Virginia McLeodجزئیات اجرایی محوطهندارد

10 کتاب که در سال چهارم رشته معماری منظر باید بخوانید
جزئیات اجرایی در معماری منظر معاصر
Detailing for Landscape Architectsجزئیات در معماری منظر Thomas R. Ryan, Edward Allen, Patrick Jجزئیات اجرایی محوطهندارد

ده کتاب که در سال سوم رشته معماری منظر باید بخوانید
جزئیات در معماری منظر
Constructing Landscapeساخت و ساز منظر Astrid Zimmermannجزئیات اجرایی محوطهندارد

۱۰ کتاب که در سال دوم رشته معماری منظر باید بخوانید
ساخت و ساز منظر
Guerrilla Gardening: A Manualfestoباغبانی چریکی : یک بیانیه David Traceyباغبانیندارد

ده کتاب که در سال سوم رشته معماری منظر باید بخوانید
باغبانی چریکی؛ یک بیانیه
The Dynamic Landscapeمنظر پویاNigel Dunnett, James Hitchmoughباغبانیندارد

10 کتاب که در سال چهارم رشته معماری منظر باید بخوانید
منظر پویا
Designing with Grassesطراحی با چمنزار Neil Lucasباغبانیندارد

ده کتاب که در سال سوم رشته معماری منظر باید بخوانید
طراحی با چمنزار
Designing Small Parksطراحی پارک های کوچک Ann Forsyth, Laura Musacchio, Frank T. Fitzgeraldباغبانیندارد

۱۰ کتاب که در سال دوم رشته معماری منظر باید بخوانید
طراحی پارکهای کوچک
Responsive Environmentsمحیط های پاسخگو Sue McGlynn, Graham Smith, Alan Alcock, Paul Murrain, Ian Bentleyطراحی شهریدارد

ده کتاب که در سال سوم رشته معماری منظر باید بخوانید
محیط های پاسخگو
Water Sensitive Urban Designطراحی شهری حساس به آب Jacqueline Hoyer, Wolfgang Dickhaut, Björn Weber, Lukas Kronawitterطراحی شهریندارد

ده کتاب که در سال سوم رشته معماری منظر باید بخوانید
طراحی شهری حساس به آب
Death and Life of Great American Citiesمرگ و زندگی شهرهای بزرگ آمریکایی Jane Jacobsطراحی شهری دارد

۱۰ کتاب که در سال دوم رشته معماری منظر باید بخوانید
مرگ و زندگی شهرهای بزرگ آمریکایی
Life Between Buildingsزندگی در میان ساختمان ها Jan Gehlطراحی شهری دارد

۱۰ کتاب که در سال دوم رشته معماری منظر باید بخوانید
زندگی در میان ساختمانها
Basics Landscape Architecture: Urban Designمبانی معماری منظر؛ طراحی شهری Tim Waterman, Ed Wallطراحی شهریندارد

۱۰ کتاب که در سال دوم رشته معماری منظر باید بخوانید
مبانی معماری منظر؛ طراحی شهری
Eyes of the Skinچشمان پوست – پوست بینا Juhani Pallasmaaطراحی شهریندارد

۱۰ کتاب که در سال دوم رشته معماری منظر باید بخوانید
چشمان پوست
Destination Artدِستینیشِن آرت Amy Dempseyطراحی شهریندارد

دِستینیشِن آرت
دِستینیشِن آرت
Drawing for Urban Designبیان در طراحی شهری Lorraine Farrellyطراحی شهریندارد

بیان در طراحی شهری
بیان در طراحی شهری
Urban Planning Theory Since 1945نظریه های برنامه ریزی شهری از ۱۹۴۵ Dr. Nigel Taylorبرنامه‌ریزی شهری دارد

ده کتاب که در سال سوم رشته معماری منظر باید بخوانید
نظریه های برنامه ریزی شهری از ۱۹۴۵
Shaping Neighbourhoodsشکل‌دهی به واحدهای همسایگیRichard Guise, Hugh Barton, Marcus Grantبرنامه‌ریزی شهریندارد

10 کتاب که در سال چهارم رشته معماری منظر باید بخوانید
شکل‌ دهی به واحدهای همسایگی (محلات)
Dream Plants for the Natural Gardenگیاهان رویایی برای باغهای طبیعی Henk Gerritsen, Piet Oudolfگیاه‌شناسیندارد

ده کتاب که در سال سوم رشته معماری منظر باید بخوانید
گیاهان رویایی برای باغهای طبیعی
Planting Green Roofs and Living Wallsکاشت بامها و دیوارهای سبز Noel Kingsbury, Nigel Dunnettگیاه‌شناسیندارد

ده کتاب که در سال سوم رشته معماری منظر باید بخوانید
کاشت بامها و دیوارهای سبز
The Planting Design Handbookکتاب راهنمای طراحی گیاهان Nick Robinsonگیاه‌شناسیندارد

۱۰ کتاب که در سال اول رشته معماری منظر باید بخوانید
کتاب راهنمای طراحی گیاهان
Sustainable Landscape Managementمدیریت پایدار منظر Ann Marie VanDerZanden, Thomas W. Cookمبانی منظرندارد

ده کتاب که در سال سوم رشته معماری منظر باید بخوانید
مدیریت پایدار منظر
The Landscape Urbanism Readerخوانش شهرسازی منظرگراEdited by Charles Waldheimمبانی منظرندارد

10 کتاب که در سال چهارم رشته معماری منظر باید بخوانید
خوانش شهرسازی منظرگرا
CPULs: Continuous Productive Urban Landscapesمناظر شهری مثمر و پایدارJoe Howe, Andre Viljoenمبانی منظرندارد

10 کتاب که در سال چهارم رشته معماری منظر باید بخوانید
مناظر شهری مثمر و پایدار
Fundamentals of Landscape Architectureاصول معماری منظر Tim Watermanمبانی منظرندارد

۱۰ کتاب که در سال اول رشته معماری منظر باید بخوانید
اصول معماری منظر
Theory in Landscape Architectureنظریه در معماری منظر Simon Swaffieldمبانی منظر دارد

۱۰ کتاب که در سال اول رشته معماری منظر باید بخوانید
نظریه در معماری منظر
Form and Fabric in Landscape Architectureشکل و بافت در معماری منظر Catherine Deeمبانی منظرندارد

شکل و بافت در معماری منظر
شکل و بافت در معماری منظر
Drawing for Landscape Architecture Sketch to Screen to Siteبیان در معماری منظر Edward Hutchisonمبانی منظرندارد

۱۰ کتاب که در سال اول رشته معماری منظر باید بخوانید
بیان در معماری منظر
Google SketchUp for Site Designگوگل اسکچ آپ برای طراحی زمین Daniel Talنرم افزارها و ابزارهاندارد

۱۰ کتاب که در سال دوم رشته معماری منظر باید بخوانید
گوگل اسکچاپ برای طراحی سایت
Digital Drawing for Landscape Architectureنقشه کشی دیجیتال برای معماران منظر Bradley Cantrell, Wes Michaelsنرم افزارها و ابزارهاندارد

۱۰ کتاب که در سال دوم رشته معماری منظر باید بخوانید
نقشه کشی دیجیتال برای معماران منظر
Architectural Model Makingمدل سازی معماری Nick Dunnنرم افزارها و ابزارهاندارد

۱۰ کتاب که در سال اول رشته معماری منظر باید بخوانید
مدل سازی معماری
Landscape Graphicsترسیمات منظر Grant W. Reidنرم افزارها و ابزارهاندارد

ترسیمات منظر
ترسیمات منظر
The Architectural Drawing Courseآموزش طراحی معماری Mo Zellنرم افزارها و ابزارهاندارد

۱۰ کتاب که در سال اول رشته معماری منظر باید بخوانید
آموزش طراحی معماری

2 دیدگاه‌ها

  1. مطلب جالبی بود ممنون- چند نمونه از معماری منظر برتر را را هم که با هر یک از اون نرم افزار ها انجام شده یا بخشی از مقدمه یا فهرست اون کتاب ها را هم اگر اضافه کنین عالی میشه

ارسال یک پاسخ

لطفا دیدگاه خود را وارد کنید!
لطفا نام خود را در اینجا وارد کنید